Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Bu aşamada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ile tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu o anda kaydetmek gerekir, zira hafıza çabucak silikleşir. Her çubuğu iki kez denemek hatayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde hafif notalar çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle tartılır böylece yorumlar birbiriyle tutarlı olur. Tadım sırasında telefon kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir sigarillonun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla hafif ama net başlar elbette bu düzen her üründe aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira gerçek karakter genellikle burada saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman yükselir ama notalar belirginleşir ve genellikle ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik kalır. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu sebeple yavaş gitmek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınan yaprak kendi karakterini yalnızca orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman net olmaz, o nedenle kabaca üç parçaya ayırmak işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık nefes almak sıcaklığı yükseltir ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman sabit ışık ve sakin bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da değerlendirmeleri insandan insana daha karşılaştırılabilir kılar. Bir hafif aromayı, beş ise damakta baskın duran güçlü notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda kalır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not alabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş yapmak gerekir diğer taraftan ondalık puanlar yazmak fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle kullanılan değerdir, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki puanlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın hızını ve aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle kül hattının eşit gitmesini de gözlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık artışı belirgin biçimde hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz ısınma hızı de aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Kalın çubuklarda duman daha serin akar ama aromalar sonradan belirir hem de bu hız tadın algılanma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme düzensizse not bölümüne yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha okunur kılar fakat gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü aroma ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara zamanı yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan algılanır: dildeki tat ile burnun duyduğu koku oysa bu iki kanal karşılıklı besler fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek adına ikisini ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta küçük gelse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir nefes kokuyu daha zengin gösterir. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports gibi ince bir çubuk de kuru tonu daha kısa geçirir hızlı bir çekiş ise narin tonları siler. Güç damakta düşük fakat burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce burundan algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı de detay vermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi denemek algıyı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız yorulduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır üstelik öğün aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su almak yararlı olur bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir zira doymuş bir ağız en güçlü aromayı bile silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise notaları bastırır ayrıca çok soğuk sıvılar dili duyarsızlaştırır ve tat algısını düşürür. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz görünür o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim tatlı içecekten hemen sonra keskin notalar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve haricinde çay de düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan değerlendirme sıklıkla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo ölçüsünde içim hızlı sürdüğünden yoğunluk değişimi daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu sebeple küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha dikkatli incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo nasıl içilir gibi mini ölçü de sedir notasını hızla ortaya koyup biter çünkü değişim dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı nefes önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince yapmak daha rahattır. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir deneme yoğunluk konusunda güvenilir bir fikir sunmaz yani her deneme önceki denemenin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ile zaman algıyı etkiler bu düzen birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden basit bir not defteri açmak işe yarar yoksa benzer aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. 20 aniversario yoğunluğu nasıl gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao notası aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı ürüne dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum zaman kaybına yol açar. Tarih, çubuk adı ile puan tabloya yazılmalı nitekim ilk notlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar barındırır. Notlar arasında iki basamaktan çok sapma varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde öz cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir kokusu gibi bir not yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda net olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; yoğunluk ise notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı yönde hareket göstermek zorunda olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela ağır bir duman sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña neye benzer benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle sedir tonunu güçlü tutar kaldı ki ağır bir duman notasız da olabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet sunabilir tersi durum de geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak hassas bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve tekrarlı not tutmayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar etkiler yani en iyi tadım koşulları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda çubuk çabuk yanar ve keskin notalar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını de deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli havada ise çekiş tıkanır ve aroma silikleşir ısı ise tütünün yanma hassasiyetini etkileyen ayrı bir değişkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın koruduğu durumu hesaba katmak yararlıdır yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Tadımda magnífico onlu kutu gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru görülür tadım günü planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları dağıtır, parfüm ise koku duyusunu bozar oysa gerçek neden çoğu zaman odadaki nem ya da koku olur. Tadımı hep benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir odada duman birikirse ikinci çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı çok güçlüyse yanış yapısı bozulur.